Calvario de principios del siglo XIII, el primero completo conservado en Galicia, situado sobre el arco de ingreso al ábside de la iglesia de San Antoniño (=Antolín) de Toques (Os Curros, parroquia de Santa María de A Capela), perteneciente a un antiguo monasterio benedictino perrománico de principios del siglo XI. A mediados del siglo XVII lo menciona Gil González Dávila en su
Teatro Eclesiástico como protector contra la peste: "En este convento [de Toques] hay una imagen de Cristo crucificado, muy visitada de su comarca. Y experimentaron su favor año 1598, que estando el Reino de Galicia tocado de peste, en aquel coto no entró".

En 1907 se refiere a él Eduardo Álvarez Carballido, sin mencionar estilo ni cronología, y en 1910 lo publicó R. Balsa de la Vega catalogándolo como obra románica de escuela compostelana "d
e mediados del siglo XII ó de los últimos años de dicha centuria". Fue restaurado en el siglo XXI, lo mismo que los frescos del arco, en dos campañas (2009 y 2016) [1].

_____________________

[1] Los frescos son de principios del siglo XVI pero su estructura y las inscripciones indican que fueron diseñados para servir de marco al Calvario en la posición en la que se encuentra en la actualidad (cf. Foto 2B).

_________________
REFERENCIAS:

ÁLVAREZ CARBALLIDO, Eduardo, "Monasterios olvidados : A Capela (Conclusión)", en:
Boletín de la Real Academia Gallega, vol. 2, nº 15 (1907), pp. 68-71. Disponible: https://biblioteca.galiciana.gal/gl/catalogo_imagenes/grupo.do?path=1157251&presentacion=pagina&posicion=20&registrardownload=0
BALSA DE LA VEGA, Rafael, "A Capela. Ex monasterio de San Antolín de Toques", en: Boletín de la Sociedad Española de Excursiones, Madrid, vol. 18, nº 2 (1910), pp. 109-112, Disponible: https://ddd.uab.cat/pub/bolsocespexc/bolsocespexc_a1910m6v18t2.pdf
CARREÑO LÓPEZ, Sara, La imagen escultórica del Crucificado en la Galicia del siglo XIV : Tipos, usos y significados [Tesis Doctoral], Universidad de Santiago de Compostela, 2019, fig. 4. Disponible: https://minerva.usc.gal/entities/publication/c882ad57-570b-4770-bfa1-9e18467c2889.
CARREÑO LÓPEZ, Sara, “La muerte de Cristo en la Galicia medieval: un recorrido por los medios y formas de las imágenes escultóricas del Crucificado”, en:
Revista do CITCEM, Oporto, nº 14 (2022), pp. 111-127 (p. 112). Disponible: https://ojs.letras.up.pt/index.php/CITCEM/article/view/11737.
CASTILLO LÓPEZ, Ángel del, "El Santo Cristo de Villanueva de los Infantes”, en:
Boletín de la Comisión Provincial de Monumentos de Orense, tomo IX, nº 190 (1930), pp. 1-6 (p. 5).
CASTILLO LÓPEZ, Ángel del,
Inventario de la riqueza monumental y artística de Galicia, Fundación Barrié de la Maza, Santiago de Compostela, 1972, p. 604.
FREIRE NAVAL, Ana Belén, “Aproximación al estudio artístico del antiguo priorato de San Antolín de Toques (A Coruña)”, en:
Estudios Mindonienses, nº 18 (2002), pp. 1233-1254 (esp. 1241-1243).
GONZÁLEZ DÁVILA, Gil,
Teatro Eclesiástico de las Iglesias metropolitanas y Catedrales de los Reynos de las dos Castillas: vidas de sus Arzobispos y Obispos, y cosas memorables de sus sedes..., Diego Diaz de la Carrera, Madrid, 1650, vol. III, p. 180. Disponible: https://www.google.es/books/edition/_/KthbBjS_V5kC?hl=es&gbpv=1.
GÓMEZ GARCÍA, Carmen,
Disposición del paño de pureza en la escultura del Cristo crucificado entre los siglos XII y XVII (Tesis doctoral dirigida por Ana Mª Macarrón Miguel), Universidad Complutense, Madrid, 2007, p. 101. Disponible: https://webs.ucm.es/BUCM/tesis//bba/ucm-t29626.pdf.
PLATERO FERNÁNDEZ, Carlos, “Arte románico galego : San Antolín de Toques”, en:
Boletín do Centro de Estudos Melidenses, Museo Terra de Melide, nº 2 (1983), sp. Disponible: https://drive.google.com/file/d/0B-vfgBjJeAb6STNQRlU0R2Z1MXc/view?pli=1&resourcekey=0-zy8hgnIP1uKdXjTJAm-bHQ

En internet:
Restauración:
https://www.cultura.gal/es/nova/9070/restauracion-de-las-pinturas-murales-de-san-antonino-de-toques-