El Testamento da pulga de Beade (O Ribeiro-OU, ca 1879) es un texto en gallego, no está claro si carnavalesco pero sí emparentado con el género de los Testamentos de animales, ampliamente extendidos en el Entroido [1]. Se conserva en un manuscrito procedente de Beade (Ourense), fechado en 1879. Contiene poesías populares gallegas, perteneció a Manuel Murguía y lo custodia en la actualidad la Biblioteca de la Real Academia Galega. Lo menciona Taboada Chivite en algunos de sus trabajos, al cual se lo dio a conocer Juan Naya Pérez. Pilar García de Diego lo conoció a través de Bouza-Brey y lo publicó en 1954 afirmando que: "Después de las numerosas representaciones populares que hemos visto del testamento no parece aventurado afirmar que este testamento de la pulga sea también un fragmento de farsa popular del mismo asunto representado por aldeanos, que, como en casos análogos, procuraban la máxima semejanza con los animales que personificaban".
.....................................................................................................................A pulga, collida entre os dedos, volveuse cara aos fillos e díxolles. Mirai, meus fillos:
.....................................................................................................................a carne de peito é saborosa, pero perigrosa,
.....................................................................................................................a do cú é algo dura, pero máis segura;
.....................................................................................................................a da espalda é algo máis esposta que a da falda,
.....................................................................................................................e a de entrepernas polo día é segura e ten partes tiernas.
..................................................................................................................... Meus fillos e miñas fillas,
.....................................................................................................................non paredes nunca nos pés nin nas canillas.
.....................................................................................................................Se me botan a uñate, poderá ser que escape;
.....................................................................................................................se me botan a retortixón, ou escaparei ou nón,
.....................................................................................................................e se me botan ao ruin, mal de min.
______________________________
[1] No conozco otros textos de testamentos de la pulga en España, pero los hay en Brasil a finales del siglo XIX y principios del XX. Joan Amades dice que existieron también en Cataluña, así como entierros de la pulga, de los cuales se conservan algunos grabados en los que en el cortejo fúnebre figura un personaje llevando el testamento (cf. AMADES i GELATS, Joan, Costumari Catalá. El curs del any, Salvat, Barcelona, 1950-56 (5 vols.), vol. II, p. 111).
________________________________
REFERENCIAS:
GARCÍA DE DIEGO, Pilar, "El testamento en la tradición popular : Testamentos de víctimas”, en: Revista de Dialectología y Tradiciones populares, Madrid, vol. IX, nº 4 (1953), pp. 601-666 y vol. X, nº 3 (1954), pp. 400-471 (p. 456). Disponible: https://archive.org/details/revista-de-dialectologia-y-tradiciones-populares_1953_9_4/page/n1/mode/2up y https://archive.org/details/revista-de-dialectologia-y-tradiciones-populares_1954_10_3/page/n1/mode/2up.
GONZÁLEZ MONTAÑÉS, Julio I., “O mundo do revés: Teatro de entroido en Galicia”, en: Actas da XV Xornada de Literatura de Tradición Oral. Entroido: transgresión e tradición (Lugo, 22 de outubro de 2022), Asociación de Escritoras e Escritores en Língua Galega-Deputación Provincial de Lugo, Lugo, 2022, pp. 23-61. Disponible: https://www.aelg.gal/resources/publications/1677577450464actasXV_xornada_AH.pdf.
GONZÁLEZ PÉREZ, Clodio, “Unha “acusación” ou testamento do entroido de Mondoñedo de mediados do século XIX”, en: Adra. Revista dos socios e socias do Museo do Pobo Galego, nº 5 (2010), pp. 23-42. Disponible: http://www.museodopobo.gal/web/uploads/pdf/Adra%205%20web.pdf.
TABOADA CHIVITE, Jesús, Etnografía galega : Cultura espiritual, Galaxia, Vigo, 1972, p. 59.